“Zodra Al Gore zijn CO2-paniek in Europa had uitgezaaid en zijn centen had opgestreken, heeft de lichtindustrie het gloeilampenverbod geoogst en is lichtland veranderd in een groen-groen-groen-groen-knollen-voor-citroenenland.”

Dat zegt lichtdeskundige ir. Edy ten Berge*) in de nieuwste uitgave van het vaktijdschrift ‘Inside Information Verlichting’. In het artikel De achterkant van het gloeilampverbod zet hij grote vraagtekens bij de argumenten die zijn gebruikt om het aloude ‘peertje’ van de markt te krijgen.



“De gloeilamp werd naar voren geschoven als grote boosdoener en in de sfeer die was gecreëerd, waren er weinig parlementsleden, die er in hun onwetendheid iets tegenin durfden te brengen. De lichtindustrie kreeg de regie van de uitfasering van gloeilampen inclusief halogeen en daarmee de vrijheid om de markt flink naar eigen hand te zetten… de consument (vooral de ouderen) en het milieu zijn het slachtoffer. Het wordt de hoogste tijd, dat de betreffende de uitfasering nog eens wordt geëvalueerd door een onafhankelijke commissie, voordat deze ramp zich daadwerkelijk voltrekt”, aldus Ten Berge, die zijn gloedvolle betoog met een reeks argumenten kracht bijzet.

“We worden verplicht om LED- en spaarlampen in de woonkamer te nemen met de lichtkwaliteit van ordinaire TL- buizen, die we al 70 jaar niet in onze woonkamer willen… Gloeilicht van lampen, kaarsen, vuur en de zon heeft een kleurweergavekwaliteit van 100 procent, omdat het volledige zichtbare spectrum gelijkmatig wordt uitgezonden. Wij kunnen bij dit licht elke kleurnuance kleurecht waarnemen en daarom voelen wij ons er bij thuis en is het ideaal woonkamerlicht… Fijne nuances in lichtverkleuring, zoals bij LED en spaarlamp, kunnen het verschil maken tussen spaghetti Bolognese en smurrie met gifsliertjes…”

Een ander aspect dat lichtfabrikanten volgens Ten Berge niet vermelden is dat de gepushte spaar- en LED-lampen ouderen in het donker laten zitten. “De op de verpakking vermelde lichtopbrengst is namelijk gebaseerd op een oogleeftijd van 25 jaar. Een 60-plusser ziet echter veel minder blauw. Dit blauw wordt meegerekend in de lichtopbrengst in lumen. Er wordt dus aan ouderen blauw licht verkocht, dat ze niet zien. En dat is niet weinig. Prof. Wout van Bommel heeft berekeningen gepubliceerd, waaruit blijkt dat 45 tot 80 procent meer licht nodig is voor 65-jarigen.”

Ten Berge vindt bovendien dat de lichtindustrie met het benadrukken van de energiebesparing van LED’s en spaarlampen maar een deel van het verhaal vertelt. “Of de woning nu groot is of klein, goed of slecht geïsoleerd… iedere kilowatt besparing van de verlichting in de woonkamer wordt onverbiddelijk door de centrale verwarming gecompenseerd. De thermostaat zorgt namelijk met de verwarming voor de energiebehoefte van de kamer. We besparen in een verwarmde kamer dus geen energie, maar ruilen kilowatturen energie uit het elektrische net in voor precies evenveel kilowatturen energie uit de gaskraan… Deze informatie wordt de consument bewust onthouden door de lidhtcommercie”, aldus Ten Berge in Inside Information Verlichting.

De treurnis is hiermee nog niet ten einde, voorspelt Ten Berge. “In de volgende uitfaseringsfase is halogeen aan de beurt. Halogeen steeklampjes worden dan vervangen door LED-steeklampjes. Deze gaan echter maar tot een vermogen van 5 Watt vanwege de noodzakelijke koeling van LED. Daarom moeten de armaturen in de woonkamer vervangen worden en gaan de lampenfabrikanten zich op de armaturenmarkt toeleggen. De consument mag zijn dure designarmaturen op de schroothoop gooien. Van deze kapitaal- en materiaalverspilling gaat de lichtindustrie de vruchten plukken, de consument het gelag betalen en is het milieu het slachtoffer”, aldus Ten Berge, die daarom pleit voor een milieuheffing in plaats van een verbod.

“Zet de uitfasering op stop en laat een onafhankelijke commissie evalueren hoe nu verder te handelen. De lichtlobby heeft nu lang genoeg halve waarheden en leugens kunnen verkopen. Waarom moet de belastingbetaler meebetalen aan de kosten van de handhaving, waarvan alleen de lichtindustrie de vruchten plukt ? Met een heffing kan er geld vrijkomen om echte milieumaatregelen te nemen”, aldus Ten Berge in het vaktijdschrift.

*) Edy ten Berge studeerde technische natuurkunde aan de Universiteit van Delft. Daar deed hij onder meer fundamenteel onderzoek aan licht in kristallen en zonnecollectoren. Hij ontwierp lichtmeetopstellingen en voerde verschillende lichtexperimenten uit. Na zijn afstuderen werkte hij als senior development engineer bij een Amerikaans bedrijf op het gebied van fiber optics. Sinds 1984 ontwerpt Ten Berge verlichtingsarmaturen. Daarnaast maakt hij lichtplannen voor binnen- en buitenprojecten.

Verder in de komende editie van Inside Information Verlichting, die volgende week (week 6) verschijnt:

• Modular: Couturiers van het licht
• LED op de Design Strip
• Lichtarchitect Rardy Spruijt over verlichting als verlengstuk van het interieur
• De psychologische effecten van verlichting onderzocht
• Openbare verlichting: het kennisplatform IGOV
• De Lange Hezelstraat in Nijmegen: winkelstraat met allure
• Promotie-onderzoek: Lichttherapie als alternatief voor antidepressiva
• Langer slapen dankzij optimale verlichting
• Stijlvolle daglichtoplossing in het Rijksmuseum
• Zin en onzin van LED

Interesse in een abonnement? Klik hier.