Bescheiden gesamtkunstwerk

In Eindhoven werd onlangs een bijzonder architecturaal onderwijsproject gerealiseerd: de basisschool Rapenland, een peuterspeelzaal en een kinder- en buitenschoolse opvang werden door KdV Architectuur onder één dak gebracht in spilcentrum Generalenbuurt. Het architectenbureau realiseerde tevens het interieur van het gebouw: “De nieuwbouw van het spilcentrum bood de mogelijkheid het vaste meubilair integraal mee te ontwerpen met het gebouw.” Auteur: Henk-Jan Hoekjen, foto’s: Adriaan van Dam.




Het is een klacht die vaak te horen is onder architecten: je maakt een mooi gebouw, maar door de interieurkeuzes van de gebruiker verandert het alsnog in een dertien-in-een-dozijn-project. De niet zelden nogal summiere samenwerkingsmogelijkheden in de projectarchitectuur doen het gesamtkunstwerk dat de architect bij de eerste schetsen van een gebouw nog voor ogen stond al snel achter de horizion van de dagelijkse praktijk verdwijnen. Zo niet in de Generalenbuurt in Eindhoven. Coen Smits en Caroline Koot van KdV Architectuur – eveneens gevestigd in de lichtstad – realiseerden aldaar een spilcentrum, waarbij zij wél hun stempel konden drukken op alle aspecten van het ontwerp, van de stedenbouwkundige inpassing tot en met de invulling van het interieur.       

“Het hoofdgebouw met daarin de school en kinderopvang bestaat uit een U-vorm”, vertellen de beide architecten. “Deze vormt op stedenbouwkundig niveau de afronding van de aangrenzende woningen in stroken bebouwing. De U beschermt de hoofdspeelplaats die ingekapseld ligt aan de zonnige zuidkant van de locatie.” Op het terrein is tevens een paviljoen geplaatst, waarin onder meer de gymzaal, de aula en de buitenschoolse opvang te vinden zijn. “Dit gebouw is afwijkend ten opzichte van het hoofdgebouw gepositioneerd. Op deze manier is dit element met respect voor de waardevolle bomen neergelegd op het terrein.” Het hoofdgebouw en het paviljoen zijn met elkaar verbonden middels een loopbrug.


De interieurbouw werd verzorgd door Gielissen Neos.

Deze loopbrug speelt een belangrijke rol in de organisatie van het interieur. Vanuit deze loopbrug doorkruist een verbindingsas het gehele gebouw. “In deze transparante zone bevinden zich de voornaamste verkeerszones met zichtlijnen door het hele gebouw”, aldus Smits en Koot. “Een reeks van ruimten met verschillende sferen wordt zo aan elkaar gekoppeld. Het vaste meubilair, dat integraal is mee ontworpen met het gebouw, vormt een belangrijk onderdeel in deze ruimten. Per zone worden verschillende sferen gecreëerd door werkplekken voor gezamenlijk gebruik.”
In de entreezone op de begane grond bevinden zich bijvoorbeeld een balie met een werkplek voor de conciërge, een vitrinekast en postvakken voor alle personeelsleden. Tevens is hier een loungebank te vinden. “Op de verdieping vormt het doorgaande meubel een aaneenschakeling van ontmoetings-, opberg- en werkplekken voor gezamenlijk gebruik. Het meubel is vrijgehouden van wanden en plafonds. Hierdoor vormt het een op zichzelf staand element, waarin werkplekken lijken te zweven.”


De kleur groen komt overal in het        In het gebouw is onder meer basisschool
gebouw terug.                                           Rapenland ondergebracht.



Per zone werden verschillende sferen gecreëerd door werkplekken voor gezamenlijk gebruik. “Per groepsruimte werd een bergmeubel met computerwerkplek en een maatwerk bureau voorzien; in de overgang tussen zone en groep werd in de puien een garderobe-nis met bovenkast gerealiseerd. Daarnaast ontwierpen we algemene voorzieningen zoals een balie, vitrinekast en inbouwkasten.” De interieurbouw werd uitgevoerd door Gielissen Neos.
De materialisering en het kleurgebruik vormen de verbindende factor tussen de verschillende zones in het gebouw. Alle meubels zijn uitgevoerd in beuken HPL, dat qua sfeer aansluit op de houten binnenpuien uitgevoerd in Siberisch lariks. “De groene accentkleur die is toegepast op de wanden rondom de centrale voorzieningenkernen komt terug in de uithollingen in de meubels en de zittingen van de banken.”

De architecten benadrukken dat het gebouw flexibel en transparant is: “De constructieve opbouw is uitgevoerd in een volledige staalconstructie met daartussen lichte scheidingswanden, waardoor de ruimtes in de toekomst gemakkelijk heringericht kunnen worden binnen dezelfde contouren en het gebouw aansluit op de voortdurend in ontwikkeling zijnde onderwijsvisies.” De constructie staat rondom vrij van de gevel. Hierdoor ontstaat een marge tussen gevel en de eerste kolommenlijn, die steeds op scheidingswanden wordt ingevuld met een glaspaneel. “Op deze manier ontstaat een doorzichtmogelijkheid langs de gehele binnengevel en krijgt het gebouw een bepaalde gelaagdheid. Binnen het gebouw wordt deze transparantie doorgezet, door toepassing van glazen schuifwanden op de scheidingen tussen onderwijsgroepen en de speel-, ontmoetings- en werkplekken binnen het gebouw.”



Spilcentrum Generalenbuurt is een transparant gebouw.

Door de transparantie, open structuur en het concentreren van de vaste kernen is een gebouw ontstaan waarin ontmoeting en beweging zichtbaar gemaakt worden. “Hierin vormt het vaste meubilair een belangrijk element”, benadrukken Smits en Koot. “Op de belangrijkste zichtlijnen worden ontmoetingsplekken gerealiseerd en worden de verschillende onderwijszones met elkaar verbonden.” En dankzij deze ontwerpkeuzes en de toepassing van eenduidig maatwerkmeubilair kan de Generalenbuurt in Eindhoven sinds kort beschikken over een bescheiden gesamtkunstwerk.
 

www.kdvarchitectuur.nl
www.gielissen.com