|
Reportage
The
future is now
We
meldden het al in de vorige uitgave van Inside Information: de Van Nelle
fabriek in Rotterdam was afgelopen zomer het decor voor een
architecten-congres waarbij drie wereldvermaarde architecten hun visie
gaven over de stand van zaken in de architectuur. Uit de voordrachten
werd duidelijk dat een preoccupatie met de toekomst de enige wijze is om
als architect eigentijds te zijn.
Het
architectencongres werd georganiseerd door Hunter Douglas, producent van
raambekledings- en bouwproducten. Deze onderneming had de Japanner Kishi
Kurokawa, de Amerikaan Dan Wood en de Engelsman Nicholas Grimshaw bereid
gevonden hun visie op de stand van zaken in de architectuur te delen met
een select gezelschap van vierhonderd Europese architecten. In hun
voordrachten sneden de drie toparchitecten onderwerpen aan die ook voor
de hedendaagse kantoorarchitectuur van groot belang zijn.
De
befaamde Van Nelle fabriek in Rotterdam vormde het decor voor een
opmerkelijke architecten-bijeenkomst.
Tegenstelling
Kishi
Kurokawa kan worden aangeduid als de architect van de paradox. Hij is
één van de grondleggers van de stroming van het Metabolisme, die in de
vroege jaren zestig ontstond. Kurokawa: “Metabolisme heeft veel te
maken met het realiseren van een symbiose, de relatie van twee autonome
levensvormen binnen een groter geheel. Het kenmerk van de symbiose is
dat de twee onderdelen op een dusdanige wijze worden samengevoegd dat de
schijnbaar onoverbrugbare tegenstelling tussen de beide onderdelen
teniet wordt gedaan.”
Kurokawa
werk is een zoektocht naar het tot stand brengen van een symbiose in
diverse tegenstellingsparen - regionalisme en universalisme, verleden en
heden, natuur en cultuur en kunst en wetenschap. “De metabolische
symbiose is bijvoorbeeld herkenbaar in mijn ontwerpen voor het Oita
Stadium en het Toyota City Stadium, die beiden gekenschetst kunnen
worden als abstracte expressies van traditionele Japanse vormen. Er is
in beide ontwerpen een symbiose ontstaan tussen de lokale identiteit en
de moderne technologie.”
Kishi
Kurokawa's werk is een zoektocht naar het tot stand brengen van een
symbiose in diverse tegenstellingsparen.
Ook het ontwerp voor de nieuwe vleugel van
het Van Gogh Museum in Amsterdam kan als voorbeeld dienen voor de
werkwijze en de visie van Kurokawa. “De tegenstelling tussen oud en
nieuw is grotendeels tenietgedaan dankzij het feit dat tweederde van de
nieuwe vleugel zich onder de grond bevindt”, vertelt Kurokawa.
“Verder heb ik middels een waterpartij de grens tussen oud en nieuw
willen benadrukken. Hierdoor functioneren beide onderdelen van het
gebouw als zelfstandige eenheden die binnen de context van het gehele
museum niettemin een geheel vormen.”
Recyclebaar
Waar
Kishi Kurokawa het architectenpubliek de beginselen van het in de jaren
zestig geformuleerde Metabolisme trachtte bij te brengen, koos de befaamde
Engelse architect Nicholas Grimshaw voor een onderwerp dat momenteel hoog
op de politieke agenda staat: het milieu. Grimshaw: “Op het gebied van
het milieu kunnen architecten wel degelijk een steentje bijdragen.
Hiervoor is het noodzakelijk dat de architect zich in elke fase van het
ontwerpproces afvraagt wat de ecologische gevolgen zijn van de
ontwerpkeuzes die gemaakt worden.”
Er zijn diverse factorenen die
volgens Grimshaw in het oog gehouden moeten worden: “Het gaat om mensen,
flora en fauna, water, lucht, atmosfeer en bodem. Een belangrijk onderdeel
in het ontzien van al deze onderdelen van onze leefomgeving is de
toepassing van materialen die recyclebaar zijn.”
Korte
tijdspanne
Grimshaws
ecologische visie komt onder meer tot uiting in zijn ontwerp voor de
botanische tuin New Eden in Cornwall, waar hij zoveel mogelijk
milieuvriendelijke materialen heeft toegepast. Het succes van dit project
wordt onder meer gevormd door de vasthoudendheid van Grimshaw in zijn
zoektocht naar een milieuvriendelijke wijze van bouwen. “Mensen leven in
een korte tijdspanne. Dat ontslaat hen echter niet van de plicht om bewust
bezig te zijn met ecologie op de langere termijn. Architecten spelen
hierin een belangrijke rol: zij moeten actief zoeken naar nieuwe
materialen en nieuwe manieren van bouwen. Alleen wanneer architecten
hierin werkelijk vasthoudend zijn, kunnen er op dit vlak successen worden
geboekt.”
Nicholas Grimshaw verraste de bezoekers met een
pleidooi voor ecologische architectuur.
Niet
alleen Nicholas Grimshaw toonde zich in de Van Nelle fabriek geïnteresseerd
in de toekomstige ontwikkeling van de architectuur, ook Dan Wood verkende
in zijn bijdrage de tijdshorizon van de 21ste eeuw. De oriëntatie op de
toekomst is binnen het bureau waar Wood werkzaam is - Koolhaas’ Office
for Metropolitan Architecture (OMA) - zelfs geïnstitutionaliseerd. Wood:
“Wij hebben binnen ons bureau een ‘spiegelbureau’ opgezet, AMO, dat
zich niet zozeer bezighoudt met het ontwerpen van daadwerkelijk te
realiseren panden, als wel met het verkennen van de mogelijkheden van
virtuele architectuur. Het werk van AMO kan door OMA worden toegepast bij
het ontwerpen van toekomstgerichte architectuur.”
Analyse
De
werkwijze van OMA en AMO kan worden geïllustreerd aan de hand van de
ontwerpgeschiedenis van een bibliotheek in het Amerikaanse Seattle.
“Voordat we zijn overgaan tot het ontwerpen van deze bibliotheek, hebben
we eerst op een conceptueel vlak naar de toekomst van de bibliotheek
gekeken. Aan de hand van de uitkomsten van deze analyse is vervolgens een
ontwerp gemaakt voor het pand.” Volgens Wood leidt deze insteek tot een
toekomstgerichte architectuur: “De voordelen zijn duidelijk: zonder het
analyserende werk van AMO zou een ontwerp tot stand zijn gekomen dat
vooral geschikt is voor het opslaan en raadplegen van boeken. In dit geval
zou het gebouw processen faciliteren, die in de toekomst steeds minder
zullen gaan plaatsvinden. Zonder het werk van AMO zou een gebouw tot stand
zijn gekomen met een gedateerde functionaliteit.”
Henk-Jan Hoekjen
Nadere
informatie? Vul code i050 (editie 6 -2001) in via onze responsservice
|
