|
Interview Houdbaarheidsdatum
kantoor overschreden?
Dat de inrichting van het kantoor aan
verandering onderhevig is, is iedereen in de branche wel duidelijk. De
digitale revolutie lijkt het kantoor als productieplek naar de
geschiedenisboeken te verwijzen. Erik de Vrijer en Jan Paul de Ridder, als
ontwerpers verbonden aan EGM Architecten: “Het kantoor is aan het
veranderen van een plek waar geproduceerd wordt naar een plek waar
interactie kan plaatsvinden.”
Het kantoor kan in zekere zingezien
worden als een product van de industriële revolutie. Als gevolg van de
enorme toename in productiemogelijkheden, nog versterkt door de
vernieuwingen die Taylor en Ford doorvoerden in het industriële proces,
kwam er in de loop van de twintigste eeuw steeds meer behoefte aan
werkplekken waar de administratieve afhandeling van de productie en de
afzet zou kunnen plaatsvinden. De opmars van het kantoor kwam in een
stroomversnelling toen vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw de groei
van de dienstensector een vlucht nam. Een rechtstreeks gevolg van de
toename in de toepassing van de administratieve werkplek was de opkomst
van allerlei nieuwe kantoorconcepten, waaronder de kantoortuin en het
gestandaardiseerde cellenkantoor. Deze concepten hebben, alhoewel
onderhevig aan verschillende trends en modes, gedurende de laatste dertig
jaar het aanzien van het kantoor bepaald.
Kwaliteit van leven
Er is reden om aan te nemen dat de door de industriële revolutie in gang
gezette ontwikkelingen op hun einde lopen. Volgens Josephine Green,
director trends & strategy bij Philips Design, staan we momenteel op
de drempel van een volledig nieuw tijdperk, waarin de wetten van de
industriële periode niet langer gelden. Green baseert haar uitspraken op
het onderzoek dat door haar team bij Philips wordt uitgevoerd: “Het
belangrijkste doel van het Philips design-strategy-team is het verbeteren
van de kwaliteit van leven van mensen. Daarom werken we met een team van
experts die ontwikkelingen op het gebied van technologie en cultuur
nauwlettend in de gaten houden. Op basis van uitgebreid onderzoek kunnen
we concluderen dat we momenteel een historische periode beleven. We zitten
in de overgangsfase van de industrial age naar de knowledge age.”
Josephine Green.
Deze
ontwikkeling heeft volgens Green nogal wat gevolgen voor de invulling van
de kantooromgeving: “In de werkomgeving zien we tegenwoordig duidelijk
dat er een strijd gaande is tussen de oude en de nieuwe visie op de
werkelijkheid. Voor ons, als ontwikkelaars van nieuwe technologie, is het
erg belangrijk mensen bewust te maken van de mogelijkheden die in het
verschiet liggen. Zo zijn we steeds meer bezig met het maken van open
tool-producten. Dit wil zeggen dat we geen gestandaardiseerde producten
meer maken, maar producten die aan de specifieke wensen van de individuele
klant kunnen worden aangepast.”
De veranderingen vinden volgens Green met name hun oorsprong in de
stormachtige opkomst van de informatietechnologie. In Greens optiek heeft
deze ontwikkeling niet alleen betrekking op materiële producten. Ook in
de ideële sfeer staat er het nodige te veranderen. Green betoogt dat
mensen in de toekomst steeds meer waarde gaan hechten aan contact met
andere mensen. “We gaan in de richting van een collective society. Dit
betekent dat mensen als gevolg van de individualisering steeds meer waarde
hechten aan contact met andere, gelijkgestemde mensen. Als reactie op de
mogelijkheden die communicatietechnologie te bieden heeft, worden mensen
zich bewuster van het enorme belang van menselijk contact.”
Houdbaarheidsdatum
Erik de Vrijer en Jean Paul de Ridder van EGM Architecten leggen evenals
Green een verband tussen de revolutie op het gebied van de informatie- en
communicatietechnologie, en de veranderende invulling van het kantoor. De
Vrijer: “Dankzij de technologische mogelijkheden zal de productie in de
toekomst in toenemende mate thuis plaatsvinden. Dit opent geheel nieuwe
perspectieven voor de inrichting van het kantoor. Doordat het kantoor in
de toekomst vooral ruimte moet scheppen voor interactie tussen de
verschillende medewerkers, kan het kantoor zoals we dit tot nog toe kenden
op de helling. De vraag die we eigenlijk aan de orde willen stellen is:
’Heeft het kantoor een houdbaarheidsdatum?’ Wij zijn ervan overtuigd
dat dit het geval is. Het traditionele kantoor is langzaam aan het
verdwijnen.” De Vrijer en De Ridder gebruiken een slogan van een bekende
drankreclame
om het nieuwe werken te typeren. De Ridder:
“Het wordt in de
toekomst
echt anytime, any place, anywhere.De mens is niet meer gebonden aan de
traditionele kantooromgeving. Ook de auto, de golfbaan, de kantine of het
picknickveld kunnen fungeren als volwaardige werkplek.” De Vrijer vult
aan: “The sky is the limit. Het gaat erom open tools te ontwikkelen voor
de gebruiker, waarmee de gebruiker zelf zijn behoefte kan invullen.”
 Erik de Vrijer.
Het
veranderingsproces is momenteel in volle gang. De eerste stap in het
veranderen van de functionaliteit van de
kantooromgeving werd volgens beide ontwerpers
gezet toen er in kantoren glazen scheidingswanden werden toegepast. De
Vrijer: “We hebben ons lang bezig gehouden met het vormgeven van
kantoren op basis van een vraag naar productiefaciliteiten. Dit is
langzaam aan het veranderen. In het standaard cellenkantoor werd op een
gegeven moment de glazen scheidingswand toegepast, waardoor er meer ruimte
kwam voor interactie. Met de introductie van de glazen scheidingswand zijn
de ontwikkelingen echter niet ten einde. We gaan toe naar een kantoor
zonder wanden, zodat medewerkers werkelijk met elkaar kunnen communiceren,
zonder fysieke barrières.”
Vertaalslag
Het veranderingsproces verloopt niet zonder slag of stoot. In de praktijk
staan ontwerpers doorgaans niet rechtstreeks in contact met de
eindgebruiker. De opdracht voor de bouw en de inrichting van kantoorpanden
is veelal afkomstig van een opdrachtgever, die niet in eerste instantie geïnteresseerd
is in de toepassing van innovatieve concepten. Opdrachtgevers houden
meestal vast aan de geijkte maten en invullingseisen. Daarom hechten De
Vrijer en de Ridder veel waarde aan intensief contact met de
opdrachtgever. “Diepgaand overleg over het Programma van Eisen (PVE) is
erg belangrijk”, aldus de Vrijer. “Met een PVE kun je vaak nog vele
kanten op. Het is zaak er achter te komen wat een opdrachtgever precies in
zijn hoofd heeft en hier vervolgens een invulling aan te geven, die zowel
aan de eisen van de opdrachtgever tegemoet komt als het belang van de
uiteindelijke gebruiker zo goed mogelijk dient.” De Ridder vult aan:
“Onze taak is het maken van een vertaalslag van de wensen van de
opdrachtgever naar de fysieke invulling van het kantoor. Deze vertaalslag
is alleen succesvol te maken wanneer er in alle stadia intensief overleg
is tussen de opdrachtgever en de ontwerper.”
Henk-Jan
Hoekjen
|
