|
‘Daglicht
op werkvloer zorgt voor reductie van stress en vermoeidheid’
Zinvol
symposium gezond licht
Gezond
licht, daarover ging het eind vorig jaar gehouden symposium van de
Stichting Onderzoek Licht & Gezondheid (SOLG) en het kenniscentrum
Buildings & Systems van de Technische Universiteit van Eindhoven (TU/e).
Ook het licht in de werkomgeving kwam in diverse lezingen aan de orde.
Plaats van handeling was het auditorium op de Eindhovense universiteit.
Het aandacht vragen voor en daardoor het stimule- ren van ‘gezond
licht’. Professor T. Begemann is voorzitter van SOLG en hij verhaalde in
zijn introductie over de aandacht, die SOLG in samenwerking met de TU/e
probeert te geven aan het belang van gezond licht. “Twee jaar geleden
hielden we onze eerste lezing met dit thema en toen hebben de
verschillende sprekers veel informatie gegeven. Daardoor is veel
onduidelijkheid weggenomen. Winterdepressies en Alzheimer zijn
bijvoorbeeld goed therapeutisch te behandelen met behulp van licht. Licht
is van invloed op de biologische klok van de mens. Vooral in de
werkomgeving is ‘goed licht’ daarom erg belangrijk. Als we weten wat
gezond licht is, weten we ook wat ongezond licht is en door alle
vooraanstaande (inter)nationale sprekers op deze lezing zal de
duidelijkheid alleen maar toenemen. Vooral op medisch gebied moet er nog
meer voorgelicht en onderwezen worden.”
Slaapstructuur
D.J. Dijk is sinds een aantal jaren verbonden aan de School of Biological
Sciences Universeit of Surrey, Guilford Engeland. In zijn lezing kwam de
biologische invloed van licht naar voren. “In een space shuttle werd
onlangs onderzoek gedaan naar de invloed van licht op de mens. Men zag dat
de slaapstructuur, de invloed van toevoer van melatonine (hoe minder
licht, hoe meer melatonine er wordt geproduceerd en hoe slaperiger de mens
wordt) naar de hersenen, de lichaamstemperatuur en ook bijvoorbeeld de
hartslag veranderen bij meer of minder (dag)licht. Op de drie
verschillende ruimtes van het ruimteschip - het vliegdek, het middeldek en
het onderzoekscentrum - was uiteraard in meer of mindere vorm (kunstmatig)
licht aanwezig en we hebben gekeken hoe de mens daarop reageerde.”
’s Nachts produceert de mens melatonine, omdat het dan donker is. Deze
stof gaat naar de zogenaamde pijnappelklier (supra-chiasmatic nucleus, SCN)
en zorgt voor een slaperig gevoel. G. Brainard van het Jefferson Medical
College in Philadelphia in de Verenigde Staten, vertelde in zijn lezing
over onderzoeken, die er gaande zijn met licht, waardoor bijvoorbeeld
winterdepressies behandeld kunnen worden. “Deze zogeheten winterblues,
maar ook slaapstoornissen en jetlags, kunnen alle behandeld worden met
licht. ‘Dien’ iemand voor een bepaalde periode licht toe en de aanmaak
van melatonine kan wat gereguleerd worden, waardoor je echt alleen maar
moe bent als het donker is. Ook op de werkvloer. Zo kun je eveneens
bepaalde groepen werkenden voor een langere periode alert laten zijn. Als
er mensen in het leger zijn die lange nachtdiensten draaien, dan heeft de
toevoer van meer licht invloed op het concentratieniveau.”
Donkerblauw
G. J. van den Beld, verbonden aan de Nederlandse Stichting voor
Verlichtingskunde (NSVV), behandelde in zijn lezing onder meer de invloed
van verschillende kleuren licht. Een donkerblauwe kleur heeft bijvoorbeeld
positieve invloed in de nacht, zonder hinderlijk te zijn, zo legde hij
uit. Bij vrachtwagenchauffeurs is blauw een veel gebruikte kleur in de
cabine. Op de werkplek kan verlichting volgens Van den Beld een zeer
stimulerende invloed hebben. “Daar ligt wat mij betreft een taak voor
lichtdesigners. Vraag is alleen wie er verantwoordelijk is voor de
verlichting op de werkplek: de werkgever of de werknemer?”
M. Fontoynont was een andere spreker op het symposium. Hij is verbonden
aan het Franse Laboratoire Sciences de l’Habitat in Lyon. Daglicht is
volgens Fontoynont de beste lichtbron op de werkvloer. “We zien dat
werknemers in kantoren graag voor het raam zitten. De invloed van daglicht
zorgt voor een reductie van stress en vermoeidheid”, zo meldde hij.
“Te veel kunstlicht heeft overigens een negatief effect, je weet dan
niet meer welk weer het buiten is.” Hij haalde tijdens het
lichtsymposium tevens de kostenpost van verlichting aan. “Je ziet dat in
kantooromgevingen de kosten van het gebouw zelf en van de computers
redelijk hoog zijn. De kosten van interieurinvesteringen zijn verder
relatief laag. De kwaliteit van het licht in kantooromgevingen is daarom
ook minimaal, in relatie tot de kosten van de werknemer. De invloed van
daglicht is dus van wezenlijk belang. De werknemer krijgt een positief
gevoel door daglicht, hij wordt enthousiast en nieuwsgierig én het is een
goedkope manier van belichten.”
L. Zonneveldt, werkzaam bij TNO Building & Systems, deed onderzoek
naar de gezonde werking van licht op de werkvloer, hoe dat aangepakt moet
worden en wat het uiteindelijk oplevert. Een direct voorbeeld ondersteunt
de theorie: “Bij het Paleis van Justitie in Den Bosch hebben we
kunstlicht gecombineerd met het licht dat door de vele ramen heen komt. Er
zijn duidelijke verschillen in wat mensen willen; die flexibiliteit moet
je dus ook kunnen bieden. De één wil het zonnescherm laten zakken, de
ander niet. Deze flexibele en optimale variatie tussen dag- en kunstlicht
in dit gebouw heeft nu al 25 procent energiebesparing opgeleverd.”
Dennis Dekker
|
