Rapport over kantoor- en bedrijfsruimte

Het aanbod van kantoor- en bedrijfsruimte in Nederland is gedurende de eerste 6maanden van 2009 toegenomen. De opname (de kantoor- en bedrijfsruimte die op de vrije markt is verkocht of verhuurd), is gedaald. Zo meldt het rapport ‘Nederland Compleet’ van adviesbureau DTZ Zadelhoff.

De opname van kantoorruimte is met 40 procent gedaald naar een niveau van 500.000 vierkante meter. Dit is sinds het begin van dit decennium nog niet zo laag geweest. Het wordt volgens het rapport mede veroorzaakt door uitstel van verhuisbeslissingen, het afslanken van bedrijven en bedrijfsbeëindigingen. Frans van Toor, partner van DTZ Zadelhoff, verantwoordelijk voor Investments en Research: “Van herstel in de markt is op dit moment nog geen sprake. De werkloosheid zal naar verwachting aanzienlijk verder stijgen. Dat werkt in alles door, de consumptieve bestedingen, de houding van de banken en de vraag naar kantoor- en bedrijfsruimte. Toch verwachten we voor de tweede helft van 2009 een stabiele marktsituatie.”

De factsheets van het adviesbureau tonen elk half jaar de vastgoedontwikkelingen in alle regio’s van het land. Uit de voorgaande rapporten (januari 2009) bleek dat de kantoren- en bedrijfsruimtemarkt in 2008 nog in beperkte mate ‘last’ hadden van de internationale kredietcrisis en economische recessie. Wel waren er de eerste tekenen van een teruglopende markt. DTZ Zadelhoff voorspelde dat het effect van de crisis in 2009 goed merkbaar zou worden op de gebruikersmarkten. Deze voorspelling is uitgekomen, getuige het opgelopen aanbod en de teruggevallen opname op zowel de kantoren- als bedrijfsruimtemarkt in de eerste helft van 2009. Van Toor hierover: “In februari spraken we de verwachting uit dat de totale opname in de kantorenmarkt in 2009 naar verwachting op circa 1.000.000 vierkante meter uitkomt. Deze prognose blijft gezien de halfjaarlijkse cijfers van kracht.” In de bedrijfsruimtemarkt is het aanbod toegenomen met ruim 9 procent en de opname gedaald met 32 procent naar een niveau van 950.000 vierkante meter. DTZ’s prognose voor de totale opname in 2009 bedraagt 1.800.000 vierkante meter. In de bedrijfsruimtemarkt zitten grote regionale verschillen. Zo zijn er begin dit jaar in Rotterdam en de omgeving van Breda nog een aantal grote logistieke bedrijfsgebouwen verhuurd. In andere regio’s bleven de meer omvangrijke transacties uit.

In ‘Nederland Compleet’ van DTZ Zadelhoff zijn de nationale en regionale factsheets voor de kantoren- en bedrijfsruimtemarkt gebundeld. Hiermee geeft de vastgoedadviseur meer inzicht in de laatste stand van zaken op én de historische ontwikkeling van de regionale en landelijke vastgoedmarkten. In de bundel zijn belangrijke marktindicatoren opgenomen, zoals het aantal banen, voorraadontwikkeling, opname, aanbod, leegstand, huurprijzen, transacties en aanvangsrendementen.